PYXIDA%20MAGAZINE%20%202%20creat%20LOGO%

Πλατυποδία - Σκολίωση στα παιδιά


Δυο από τις πιο συνηθισμένες κατηγορίες εμφανών (ή λιγότερο εμφανών) παραμορφώσεων στα παιδιά, οι οποίες ανησυχούν τους γονείς και τους οδηγούν στον ορθοπαιδικό για περαιτέρω έλεγχο, είναι οι παραμορφώσεις των ποδιών και ιδιαίτερα των άκρων ποδών και της σπονδυλικής στήλης. Χαρακτηριστικά και πλέον κοινά παραδείγματα αποτελούν η πλατυποδία και η σκολίωση, καταστάσεις αρκετά συχνές που συνοδεύονται από κάποιους ‘μύθους’, τους οποίους θα προσπαθήσουμε να διαλευκάνουμε στην προσπάθεια να αφαιρέσουμε από τους γονείς και τα παιδία τόσο τις περιττές ‘ανησυχίες’ όσο και - συχνότατα - τα περιττά έξοδα.

Συγκεκριμένα, πλατυποδία είναι η ελάττωση του ύψους (έως και πλήρης εξάλειψη) της ποδικής καμάρας. Ουσιαστικά, η ελάττωση αυτή προκαλεί αύξηση της επιφάνειας επαφής του πέλματος με το υπόδημα ή το έδαφος. Διακρίνουμε δυο μεγάλες κατηγορίες πλατυποδίας, τη «Χαλαρή» - ή «Φυσιολογική» - και τη Δύσκαμπτη Πλατυποδία:

  • Η χαλαρή πλατυποδία αποτελεί τη συνηθέστερη μορφή. Αυτή η μορφή πλατυποδίας, εμφανίζεται «φυσιολογικά» σχεδόν σε όλα τα νεογνά, σε πάρα πολλά παιδία και ορισμένες φορές, ακολουθεί το άτομο και στην ενήλικη ζωή του, σε ένα ποσοστό περίπου 15%. Η χαλαρή μορφή πλατυποδίας οφείλεται κυρίως στη φυσιολογική ύπαρξη λίπους στο πέλμα των νεογνών αλλά και στην χαλαρότητα που έχουν οι σύνδεσμοι και οι αρθρώσεις τους στο πλαίσιο της μη ολοκληρωμένης σκελετικής τους ανάπτυξης. Επιπλέον, εμφανίζεται συχνά μέσα στην οικογένεια (συνήθως ένας από τους δυο γονείς) αλλά και σε παχύσαρκα παιδία ή παιδιά που έχουν εκ γενετής πιο χαλαρές αρθρώσεις από τα υπόλοιπα, τουλάχιστον στα πρώτα στάδια της ανάπτυξής τους.

  • Η δύσκαμπτη πλατυποδία - ή «παθολογική» - αφορά σαφώς μικρότερο ποσοστό περιπτώσεων και οφείλεται σε συγγενείς ανωμαλίες, νευρολογικά προβλήματα, τραυματισμούς τενόντων (όπως ο Αχίλλειος ή ο οπίσθιος κνημιαίος) κ.α.

Σημαντική είναι η διάκριση των δυο μορφών, κυρίως γιατί έχουν εκ διαμέτρου αντίθετη πρόγνωση και διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης. Ένα από τα πρώτα πράγματα που μπορεί να κάνει ο γονιός εύκολα, είναι να βάλει το παιδί να στηριχθεί στις μύτες των ποδιών του. Σε αυτή τη θέση, η χαλαρή πλατυποδία «εξαφανίζεται» και στο πέλμα διαγράφεται η ποδική καμάρα. Αυτό αποτελεί θετικό προγνωστικό σημείο και αιτία να καθησυχαστούν οι γονείς. Στην αντίθετη περίπτωση, ένας πλήρης ορθοπαιδικός έλεγχος θα αποκαλύψει την αιτία της δύσκαμπτης πλατυποδίας και θα την αντιμετωπιστεί αναλόγως.

Τί πρέπει να ξέρουν και να προσέχουν οι γονείς;

  1. Η πλατυποδία συνήθως δεν πονάει, ούτε προκαλεί κάποιου άλλου είδους ενόχληση στα παιδειά ή τους ενήλικες. Αν η πλατυποδία συνδυάζεται με πόνο, εμφανή παραμόρφωση, τραυματισμό ή νευρολογικά προβλήματα (που αποτελούν σαφέστατα τη μειοψηφία των περιπτώσεων), τότε θα πρέπει να διερευνηθεί και να αντιμετωπιστεί κατάλληλα.

  2. Η χαλαρή πλατυποδία δεν απαιτεί καμία ιδιαίτερη αντιμετώπιση. Συνήθως υποχωρεί ή εξαφανίζεται, καθώς αναπτύσσεται και ωριμάζει ο σκελετός, αλλά και στις λίγες περιπτώσεις που θα επιμείνει και μετά την ενηλικίωση, δεν συνιστάται φαρμακευτική ή χειρουργική αντιμετώπιση.

  3. Η χρήση εξειδικευμένων παπουτσιών ή ειδικών πάτων για παπούτσια δεν βελτιώνει, ούτε θεραπεύει τη φυσιολογική πλατυποδία. Αντίθετα, είναι κοστοβόρα και άβολη διαδικασία για ένα παιδί που ούτως ή άλλως θα βελτιωθεί αυτόματα με την σκελετική ωρίμανση.

  4. Ενθαρρύνετε τα παιδιά να περπατούν ξυπόλυτα! Μελέτες δείχνουν ότι πιο συχνά εκδηλώνουν πλατυποδία οι ενήλικες που φορούσαν υποδήματα από τα πρώτα στάδια της παιδικής τους ηλικίας.

  5. Προωθήστε την άσκηση των παιδιών που θα τους επιτρέψει να έχουν ένα καλό και υγιές μυοσκελετικό σύστημα και θα τους επιτρέψει να αναπτυχθούν σωστά.

  6. Καταπολεμήστε την παιδική παχυσαρκία που όχι μόνο αποτελεί συχνή αιτία μιας χαλαρής πλατυποδίας αλλά μπορεί να είναι το αίτιο πολλών και συχνά δυσεπίλυτων προβλημάτων υγείας ενός παιδιού.

  7. Μην υποβάλλετε το παιδί σε διάφορες αμφίβολης αποτελεσματικότητας παρεμβάσεις μόνο και μόνο γιατί «κάτι πρέπει να κάνετε» ή για να «ησυχάσετε» εσείς ή οι παππούδες. Τα διάφορα «ορθοπαιδικά παπούτσια», «πάτοι σιλικόνης», «σφήνες», συνήθως δεν προσφέρουν καμιά βοήθεια στην φυσιολογική πλατυποδία και συχνά έχουν δυσάρεστες συνέπειες στο παιδί που νιώθει «ασθενής» ή νιώθει διαφορετικό ή γίνεται αντικείμενο χλευασμού από τα συνομήλικα παιδιά και αποκτά χαμηλή αυτοεκτίμηση. Αξιοσημείωτο είναι επίσης και το κόστος αυτών των παρεμβάσεων που συχνά δεν είναι καθόλου αμελητέο και επιβαρύνει άδικα έναν οικογενειακό προϋπολογισμό.

  8. Αναζητήστε μία υπεύθυνη ιατρική συμβουλή από τον ορθοπαιδικό σε κάθε περίπτωση που μια παραμόρφωση στο πέλμα του παιδιού σας ανησυχεί. Αποφύγετε τον πανικό μιας και οι συντριπτικά περισσότερες περιπτώσεις απαιτούν μόνο την παρακολούθηση της ανάπτυξης του παιδιού σε τακτά χρονικά διαστήματα. Ο ορθοπαιδικός είναι ο μόνος που μπορεί να σας κατευθύνει σε κάθε περίπτωση. Επιπρόσθετα, αποφύγετε την αναζήτηση πρώτης συμβουλής σε καταστήματα ορθοπαιδικών ειδών, φαρμακεία ή άλλους μη ειδικούς (λόγου χάρη «το είχε και το παιδί της γειτόνισσας/ξαδέρφης/θείας κλπ άρα ας του φορέσουμε τα ίδια ορθοπαιδικά παπούτσια»). Τέλος, καθησυχάστε το άμεσο οικογενειακό περιβάλλον όπως οι παππούδες που συχνά είναι ανήσυχοι ή μπορεί να πάρουν πρωτοβουλίες που δε θα ωφελήσουν το παιδί.

  9. Αναζητήστε το καλύτερο παπούτσι για το παιδί σας. Τα παιδία χρειάζονται μαλακά και εύκαμπτα παπούτσια που δεν θα εμποδίσουν τη φυσιολογική ανάπτυξη του ποδιού τους. Προτιμήστε τα παπούτσια με επίπεδες, μαλακές σόλες που δεν γλιστράνε αλλά ούτε κολλάνε στο έδαφος και μπορεί να γίνουν αιτία τραυματισμού. Καλύτερα ένα μεγαλύτερο, φαρδύτερο παπούτσι παρά ένα μικρότερο και στενό.

ΣΚΟΛΙΩΣΗ:


Είναι η συνηθέστερη παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης και μία από τις συνηθέστερες αιτίες που οδηγούν τους γονείς στην αναζήτηση ιατρικών συμβουλών και στον «έλεγχο» των παιδιών τους. Η σκολίωση ορίζεται ως παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης στο μετωπιαίο επίπεδο, μεγαλύτερη από 10 μοίρες (¨σαν «S» ή σαν «C» ) ή αλλιώς ως παραμόρφωση ή ασυμμετρία του κορμού. Συχνά, το πρώτο που παρατηρεί ο γονιός ή το περιβάλλον του παιδιού είναι μια μικρή η μεγάλη παραμορφωτική κύρτωση της ράχης (γνωστή ως «καμπούρα»), ειδικά όταν το παιδί είναι σκυμμένο μπροστά με τεντωμένα τα γόνατα. Σπανιότερα, η παραμόρφωση είναι εντονότερη και εμφανίζεται από τη νεογνική ηλικία, μπορεί δε να συνοδεύεται από ποικιλία άλλων νευρολογικών, μυϊκών, μεταβολικών και άλλων εκδηλώσεων. Ακόμα, η σκολίωση, ανάλογα με τα υποκείμενα αίτια της, μπορεί να ταξινομείται σε Ιδιοπαθή Σκολίωση (που αποτελεί και τη συνηθέστερη μορφή), Συγγενή, Νευρομυική, Οργανική, Δευτερογενή και σε άλλες μορφές καθώς και σε διάφορες άλλες υποκατηγορίες.

Τί θα πρέπει να γνωρίζουμε και να προσέχουμε


1. Μια ήπια ασυμμετρία του κορμού (με γωνίωση έως και 10 μοίρες) είναι μια «φυσιολογική παραλλαγή» του κορμού και εμφανίζεται μέχρι και στο 10% του πληθυσμού χωρίς ανησυχητική πορεία και πρόγνωση. Δεν καθίσταται λοιπόν απαραίτητο να οριστεί σαν «σκολίωση» η παραμικρή παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης ενός παιδιού.

2. Η Ιδιοπαθής Σκολίωση είναι η συνηθέστερη μορφή σκολίωσης. Δε μας είναι απολύτως γνωστά τα αίτιά της αν και ενοχοποιούνται διάφοροι παράγοντες όπως γονιδιακοί, ορμονικοί, μυϊκοί κλπ. Για να ορίσουμε επίσημα τη σκολίωση, πρέπει το κύρτωμα της σπονδυλικής στήλης να υπερβαίνει τις 10 μοίρες. Αυτό υπολογίζεται ότι συμβαίνει περίπου στο 2-3% των παιδιών. Οι υπόλοιπες μορφές σκολίωσης είναι σπανιότερες και συνήθως συνοδεύονται από διάφορες άλλες εκ γενετής ή μη εκδηλώσεις από άλλα συστήματα, στα πλαίσια διαφόρων νόσων ή παθολογικών καταστάσεων.

3. Η ιδιοπαθής μορφή μπορεί να εμφανιστεί σε νεογνική (μέχρι τα 3 πρώτα έτη), παιδική (από 3 έως 10 ετών) και στην εφηβική ηλικία (μεταξύ 10 και 18 ετών που είναι και το συνηθέστερο). Από το σύνολο των παιδιών που θα διαγνωστούν με Ιδιοπαθή Σκολίωση, μόνο το 1 στα 10 περίπου παιδιά υπολογίζεται ότι θα χρειαστεί κάποιου είδους θεραπεία. Ωστόσο, πιθανότερο είναι να χρειαστεί θεραπεία μια παραμόρφωση που εξελίσσεται («αυξάνεται») κατά τη διάρκεια του χρόνου.

4. Η Σκολίωση αποτελεί μια οντότητα με πολλές παραλλαγές και υποκατηγορίες και έτσι κάθε περίπτωση θα πρέπει να εξετάζεται και να αντιμετωπίζεται μεμονωμένα. Σαν γενικός κανόνας όμως, ισχύει ότι συνήθως η σκολίωση αποτελεί μια καλοήθη κατάσταση η οποία βελτιώνεται με τη σκελετική ωρίμανση, χρειάζεται τακτική παρακολούθηση, δεν απαιτεί ιδιαίτερη θεραπεία, ούτε δημιουργεί λειτουργικά προβλήματα στο παιδί ή τον ενήλικα.

5. Οι βασικές αρχές θεραπείας είναι η τακτική παρακολούθηση του παιδιού (ανά 6 μήνες στην αρχή και αν χρόνο μετέπειτα) για παραμορφώσεις μικρότερες των 25 μοιρών στην ακτινογραφία, η χρήση ειδικών κηδεμόνων («γιλέκα») όταν η παραμόρφωση μετριέται μεταξύ 25 και 40 μοιρών και σπανιότερα η χειρουργική αντιμετώπιση για μεγαλύτερες παραμορφώσεις ή για παραμορφώσεις που εξελίσσονται ραγδαία.

6. Όπως συμβαίνει πάντα σε παρόμοιες καταστάσεις, ο πανικός είναι κακός σύμβουλος. Αποφύγετε τις ακραίες αντιδράσεις που θα δημιουργήσουν στο παιδί την αίσθηση του «πάσχοντος». Αναζητήστε υπεύθυνη ορθοπαιδική συμβουλή και παρακολούθηση αν διαπιστώσετε κάποια παραμόρφωση της Σπονδυλικής Στήλης του παιδιού. Επίσης, ζητήστε από το παιδί να σταθεί όρθιο με τεντωμένα τα γόνατα και τα πέλματα ενωμένα, και από αυτή τη θέση να σκύψει και να πιάσει τις άκρες των δακτύλων του ποδιού του με τα δάκτυλα του χεριού του (τεστ επίκυψης). Στη συνέχεια, παρατηρήστε το πίσω μέρος της πλάτη του παιδιού. Αν διακρίνετε κάποια παραμόρφωση («καμπούρα») απευθυνθείτε στον ορθοπαιδικό χωρίς να δημιουργήσετε στο παιδί ανησυχία ή φόβο. Αντίστοιχα, κάντε το ίδιο αν το παιδί παραπονιέται για επίμονη οσφυαλγία ή πόνο στην πλάτη.

7. Στις περιπτώσεις εκείνες που θα χρειαστεί η χρήση ειδικού κηδεμόνα, είναι πολύ σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι το παιδί δε θα νιώθει άβολα και δε θα επηρεαστεί ψυχολογικά όπως επίσης πρέπει να διαβεβαιώνεστε ότι θα συμμετέχει σε κάθε κοινωνική ή αθλητική δραστηριότητα με τη μικρότερη δυνατή αίσθηση «αποκλεισμού» ή «περιθωριοποίησης». Η καλή συνεργασία του παιδιού και η κατανόηση από αυτό και τους γονείς ότι η χρήση του κηδεμόνα δεν το καθιστά σε καμία περίπτωση «ανάπηρο» ή «ανήμπορο» να ακολουθεί σχεδόν όλες τις δραστηριότητες των συνομηλίκων του, είναι βασική παράμετρος για μια επιτυχημένη αντιμετώπιση της σκολίωσης.

8. Κατά καιρούς, προτείνονται διάφορες ασκήσεις, διατάσεις ή άλλου είδους τεντώματα του κορμού σαν μέθοδοι αντιμετώπισης της σκολίωσης. Επιπλέον, δεν ακούγεται σπάνια ακόμα και σήμερα η συμβουλή «να κρέμεται το παιδί με τα χέρια τεντωμένα από το μονόζυγο» κλπ. Πρέπει να γίνει ξεκάθαρο ότι καμία τέτοια μέθοδος δεν συνιστά σωστή αντιμετώπιση της σκολίωσης. Καμία αθλητική δραστηριότητα δεν «θεραπεύει» ή αναστέλλει την σκολίωση. Παρόλα αυτά ή σωστή και τακτική άσκηση και άθληση του παιδιού θα το διατηρήσει σε καλή φυσική κατάσταση και θα το βοηθήσει στη γενικότερη καλή φυσιολογική ανάπτυξη και ωρίμανση του σκελετικού του συστήματος.


ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ ΑΧΙΛΛΕΑ

Χειρουργού Ορθοπαιδικού